فضائل کسب و کار

یا قوم اعبدوالله ... فاوفوا الکیل و المیزان ....

ای مردم! خدا را بپرستید ... و پیمانه و ترازو را پرو پیمان بدهید و بکشید (و از کم فروشی،احتکار،ایجاد تورم،گرانفروشی، و هرگونه روابط مالی و اقتصادی ظالمانه و نا سالم بپرهیزید)    سوره اعراف، آیه هفت    

کاسب حبیب خداست

  يكي از اصلي ترين قواعد نظام اقتصادي اسلام ، دعوت خود مردم به گرم كردن بازار داد و ستد و كاستن از تصدی هاي دولت است. اسلام گذشته از آنكه بيكاري و خمودي را اصولاً سرزنش و طرد كرده است، بر فعاليت اقتصادي به عنوان يك ضرورت اجتماعي نيز تاكيد نموده است از نظر دين هيچ بهانه اي براي بيكاري پذيرفته نيست و حتي بي‌نيازي و ثروتمندي و يا عبادت و زهد و يا توكل و قناعت نمي‌تواند دليلي براي ترك اشتغال باشدبالاتر اينكه كسب درآمد(فارغ از رفع نيازهاي معيشتي)، خود نوعي عبادت(و بلكه برترين نوع عبادت) و مايه بركت زندگي شناخته شده است.

از سوي ديگر ، در ميان همه راههاي اشتغال و كسب درآمد ، بر خريد و فروش و انجام مبادلات بازرگاني تاكيد بيشتري صورت گرفته است.

طبيعي است كه نخستين ثمره معمول از اشتغال رفع نيازهاي زندگي است و لذا امام علي (ع) توصيه مي‌فرمود كه :«خود را در معرض خريد و فروش قرار دهيد تا به وسيله آن از ديگران بي نياز شويد»، اما افزون بر اين، شگفت انگيز است كه امام صادق (ع) تجارت را موجب زيادت عقل و ترك آن را سبب نقص عقل معرفي كرده اند.

فضائل کسب حلال

   1.طلب رزق حلال، از عبادات است.
   2. هر کس از راه حلال برای معاش خانواده اش تلاش می کند، مانند کسی است که در راه خدا جهاد می کند.
   3.کسب حلال از شرایط درستی ازدواج است.
   4. کسب حلال از شرایط اصلی دادن و گرفتن زکات است.
   5. کسب حلال از شرایط بخشش و انفاق است 
   6. یکی از مهم ترین ارکان توبه، طلب و کسب حلال   است.
   7. انسان مؤمن در جستجوی کسب و کار پاکیزه و حلال است
   8. کسی که در پی کسب حلال باشد ، در مرتبـه شــهدا قــرار می گیرد.
   9. خداوند از کسی که در پیِ کسب حلال است، راضی و خشنود می باشد.
  10. بهشت بر کسی که در پیِ کسب حلال است، واجب می شود.
  11. کسی که در پیِ کسب حلال است، فقیر و محتاج نمی شود.

   

 مراقبت بر بازارها و نقش حیاتی آن در اجرای عدالت و حمایت از مستضعفان

 رسیدگی و نظارت داشتن بر بازار ها کاری بزرگ است که هیچ چیزی نمی تواند جای خالی احمال کردن یا اخلال کردن در آن را پر کند و این نظارت از ارکان بر پا داشتن عدل و قسط در میان مردم در مبادلات است،و از راه همین مراقبت حقوق و اموال ایشان محفوظ می ماند. مراقبت بر بازارها و آنچه در آن جاها به دست مراقبان و پیشه وران  جریان پیدا می کرده است در تاریخ اسلام به صورت جدی معمول بوده است پس چه بهتر که این روش و رسم خوب اسلامی بار دیگر زنده شود بویژه در دوره هایی که با تغییر ها و انقلابها همراه باشد و نام اسلام را یدک بکشند.

  صاحبان بازار و فروشندگان زمانی باید آزاد گذارده شوند که زمام امور ایشان به دست پرهیزکاران و متعهدان به دین سپرده شده باشد.   احادیث مربوط به کسب مال وجود دارند که مردمان را به طلب روزی حلال فرا می خوانند و بر لزوم رضایت دو طرف در معاملات تاکید دارند و کسب حلال را دشوار می دانند و جنگیدن در برابر شمشیرها آسانتر از بدست آوردن مال حلال ذکر می کنند. . طلب روزی حلال شاید مهم ترین وجه زندگی اقتصادی یک مسلمان باشد زیرا در غیر این صورت، تمامی اعمال دیگر او در وجه اقتصادی زندگی اش زیر سوال میرود.   با نگاهی به آیات قرآن درمی یابیم که خداوند بارها و بارها بندگان خود را به طلب روزی حلال و استفاده از نعمت های خداوندی دعوت کرده است. حضرت علی(ع) نیز یکی از ویژگی هایی که برای پارسایان بیان می کنند، طلب روزی حلال است. اسلام همواره در نیازهای مادی و معنوی اصل تعادل و توازن را رعایت کرده است؛ از این رو حکم می کند که در نیایش های خود به نعمت های دنیا نیز توجه داشته باشیم. کسب روزی حلال نه فقط برای به دست آوردن تمتعات دنیوی بلکه وسیله قربت برای بندگان خداست. بنده مسلمان فقط پس از کسب روزی حلال است که به ادای خمس و زکات و نذر و قربانی می پردازد و از روزی خود انفاق می کند. بنابراین روزی حلال نقش مهمی در رسیدن به سعادت دنیوی و اخروی دارد

  آنچه که اسلام از بازار و از تجار انتظار دارد ، و نیز این ویژگی احکام اسلام که فراگیرنده شرائط و احوال مختلف و جزئیات امور مربوط به مبادلات  مالی است و نیز مسوولیتهای دولت در حفظ رشته کارها و اجرای امور،وجود یک نظارت و کنترل دقیق هشیارانه و فراگیرنده (توسط دولت ) را ایجاب می کند که حاکم مسلم را قادر بسازد در جهت اجرای مقررات و نیل به اهداف و انتظارات،به نحوی فعال سازنده و نتیجه بخش وظایف خود را انجام دهد.این نظارت و رقابت چند جنبه دارد، جهت و جنبه نخست آن بهره بردن از کنترل و تعهد درونی و ذاتی بود. امیـرالمومنیـن همیشه در بازار حضــور می یافت و بازار به بازار می گردید و ســوداگران را پندواندرز می دادو وظائفشــان راگوشــزد می نمود.

وظیفه بازرگانان،تولیدکنندگان،نرخ گذاران و سردمداران است که :

 همواره جانب انسانهای فرو دست را در نظر بگیرند و کسب و کار و تجارت و تولید را یک امانت اجتماعی و یک وظیفه الهی و یک تعهد انسانی بدانند و محل کسب و تجارت و تولید را محل عبادت بشمارند و با این دید والای روحانی و با پاکی و پرهیز از حرص و طمع پا به محل کار گذارند و به داد و ستدهای سالم و منصفانه بپردازند و قشرهای ضعیف و محروم را عضو خانواده خود بدانند .

نویسنده : مریم گراوندی
منابـع: 
    * امام خمینی(ره)، رساله نوین .
    * امام خمینی(ره)،صحیفه نور،جلد هفتم .
    * علی صالح آبادی،بازارهای مالی اسلامی .
    * الحیاۀدایرۀ المعارف اسلامی ، جلد چهارم ، پنجم، ششم .